Ders Notları

Küreselleşmenin Etkileri

Küreselleşmenin Etkileri

Sıcak Çatışma Bölgeleri

Tarih boyunca beslenme, barınma gibi temel ihtiyaçlar ile dinsel, siyasal ve kültürel nedenlere bağlı olarak insanlar arası pek çok sorun ortaya çıkmıştır. İnsanlar tarafından oluşturulan devletler arasında da sıcak çatışmalara neden olmaktadır. Uluslararası alanda da çatışmalar genellikle taraflardan birinin ulusal güvenliğinin ya da hayati çıkarlarının diğer devlet tarafından tehdit edildiğini düşünmeye başlamasıyla ya da uluslararası sistemi kendi lehinde yeniden yapılandırmak istediğinde gündeme gelmektedir. Buna çatışmalara en güzel örnekler I. ve II. Dünya savaşlarıdır. Günümüzde farklı nedenlerden dolayı ortaya çıkmış çatışma bölgeleri vardır. Bu bölgeler örnek olarak Kafkasya, Orta Asya, Orta doğu, Orta ve Kuzey Afrika bölgeleri örnek olarak verilebilir.

Uluslararası çatışmalara neden olan faktörler şu şekilde sınıflandırabiliriz:

A. Doğal Unsurlar

  • Toprak paylaşımı
  • Yeraltı zenginlikleri paylaşımı
  • Enerji kaynaklarının paylaşımı
  • Su kaynaklarının paylaşımı

B. Beşeri ve Ekonomik Unsurlar

  • Ekonomik sorunlar
  • Sınır sorunları
  • Siyasi ekonomik farklılıklar
  • Geçmişe dayanan sorunla
  • Bağımsızlık istekleri
  • Önemli ulaşım yollarının kontrolü

Sıcak Çatışma Bölgesi Orta Doğu

Medeniyetlerin beşiği olan Orta Doğu tarih boyunca dünyadaki önemli stratejik alanlardan biri olmuştur. XVII. yüzyılla birlikte sömürgeleştirilmeye çalışılmıştır. Özellikle Batı Avrupa ülkeleri bu bölgeye ayrı bir önem vermiş, Asya’daki sömürgelerine bir geçit olarak görmüşlerdir. Yakın tarihteki gelişmelerle birlikte bölge, tekrar dünya kamuoyunun gündemine oturmuştur. Özellikle enerji kaynaklarının zenginliği bölgeyi hedef haline getirmiştir. Dünyada enerjiye olan ihtiyacın artması, rezervlerin zengin olduğu bu bölgeye jeostratejik bir önem kazandırmıştır. Bir bölgede petrol olup olmadığını araştırmak ve kuyular açmak oldukça maliyetli bir iş olduğu için birçok ülke bu riskli araştırmalardan
kaçınmaktadır. Ancak Orta Doğu’da bulunan bir rezervin etrafında açılan kuyulardan oldukça yüksek rezervlere sahip yataklara ulaşılmaktadır. Dolayısıyla petrol yatırımcıları için cazip bir bölgedir. Orta Asya’da çıkarılan doğalgazın ve Hazar Denizi etrafından çıkartılan petrolün bu bölge üzerinden taşınması sonucu çakışan çıkarlarla bölgedeki dengeler bozulmuştur. Orta Doğuda geçmişten günümüze gelen sorunlara baktığımızda iki önemli sorunla karşılaşırız.

Petrol Sorunu

Dünya’nın dört büyük petrol sahası içinde en büyük ilginin Orta Doğu çevresinde toplanmasının en büyük etkeni bölgedeki siyasi istikrarsızlıktır. Bu istikrarsızlık birçok ülkenin iştahını kabartmakta ve bu ülkelerde mevcut kaynaklardan olabildiğince kendi ülkelerine ekonomik çıkar sağlama isteği uyandırmaktadır. Çıkartılan petrolün dağıtımı ve bunun kontrolü de egemen ülke için ayrı bir avantajdır.

En önemli petrol yatakları Basra Körfezi çevresinde ve özellikle İran’da, Suudi Arabistan’da, Irak’ta, Kuveyt’te ve Katar’da bulunmaktadır.

Orta Doğu’nun diğer yerlerinde Suriye’de İsrail’de, Lübnan’da şu ana kadar ciddi anlamda petrol rezervleri bulunamamıştır. Ancak bu ülkeler sınırları içinde bulunan taşıma hatları ve petrol tasfiye tesislerinden büyük gelirler elde edilmektedir.

Orta Doğu petrollerinin çıkarılması, işlenmesi ve diğer ülkelere ulaştırılması oluşturulan iş ortaklıkları vasıtasıyla olmaktadır. Ancak bu ortaklıkları oluşturan hükümetlere ve uluslararası şirketlere bakacak olursak, birkaç şirketin aradan sıyrıldığını görebiliriz. Bu şirketler petrol yataklarına sahip ülkelerden birçok ekonomik imtiyaz sağlamışlardır.

Su Sorunu

Dünyada yaşamın devam edebilmesinin en önemli unsurlarından biri olan su, artan nüfus ile ülkeler için refah seviyesinin bir göstergesi haline gelmiştir. Endüstriyel ve tarımsal su kullanımının da yaygınlaşmasıyla, zaten su problemleri yaşayan Orta Doğu coğrafyasında suyun önemi birkaç kat daha artmış, bölgede petrolden sonra en önemli sorun adeta su sorunu olmuştur. Nüfus hareketleri ve meteorolojik şartlar nedeniyle birçok ülkede özellikle de büyük şehirlerde şehir suları ihtiyacı karşılayamamaktadır. Bu şartlar devam ettiği takdirde esi 21. yüzyılın ikinci çeyreğinde dünya genelinde ve bilhassa Orta Doğu’da ciddi su problemlerinin yaşanacağı tahmin edilmektedir. Bu nedenle su artık ticari bir araç olarak görülmeye başlanmıştır. Kim bilir belki de 50 yıl sonra “petrol zengini ülkeler” değil de “su zengini ülkeler” diye bir tabir kullanılmaya başlanacaktır.

Bu şartlarda, özellikle az yağış alan Orta Doğu ülkelerinin su kıtlığı içinde yaşamakta olduğu görülmektedir. Bu ülkeler Mısır, İran, Irak, Ürdün, Kuveyt, Libya, Suudi Arabistan, Tunus, Birleşik Arap Emirlikleri, Yemen ve Bahreyn’dir. Bu ülkelerden özellikle Irak, Dicle ve Fırat sularıyla dışarıdan beslendiğinden su kıtlığını hissettirmektedir.

Bugün Orta Doğu’da tartışılan en önemli su problemlerinden biri sınırı aşan sulardır. Bu sınırı aşan nehirlerle ilgili olarak Orta Doğu’da ciddi problemler yaşanmaktadır. Orta Doğu bölgesinin, su kaynakları bakımından zengin olmaması ve su kaynaklarının bazı ülkelerin elinde toplanması Orta Doğu’da bir su meselesini gündeme getirmiştir.

Orta Doğu’ya hayat veren beş su kaynağı vardır. Bunlar Mısır ve diğer komşu ülkeler tarafından kullanılan Nil nehrinin suları; İsrail, Ürdün ve Filistinliler tarafından kullanılan Şeria nehrinin suları; Lübnan, Suriye ve Türkiye tarafından kullanılan Asi nehrinin suları; Türkiye, Irak ve Suriye tarafından kullanılan Fırat ve Dicle nehirlerinin sularıdır. Türkiye su kaynakları bakımından Dünya’nın en problemli bölgelerinin birinde yer almaktadır. Örneğin Asi, Fırat ve Dicle nehirlerinin kullanımı Türkiye ile Irak ve Suriye arasında anlaşmazlığa yol açmaktadır.

Kurucunun Mesajı

Merhaba!

Blog sayfamda birbirinden ilginç konularda hazırladığım içeriklere göz atmadan çıkış yapmazsan sevinirim. Ayrıca beğendiğin içerikleri sosyal medya hesaplarından da paylaşarak destek olabilirsin.

Akademi Facebook sayfasını da beğenmeyi unutma!

Yücel KESEN

Facebook’ta Bizi Takip Edin

Sponsorlu Bağlantı

Öne Çıkanlar

Sponsorlu Bağlantı